Akademia Wody / Laboratorium Wody

Odkrywaj. Pytaj. Eksperymentuj.

Bezpieczne doświadczenia, quizy i wyzwania dla każdego wieku.

Doświadczenia dla każdego wieku

Grupa wiekowa

Klasy I–III

Cel: Zaobserwowanie napięcia powierzchniowego.
Materiały: Moneta, zakraplacz, woda, talerzyk, ręcznik.
Przebieg: Połóż czystą monetę na talerzyku. Dodawaj powoli krople i licz je. Powtórz próbę trzy razy i porównaj wyniki.
Obserwacje: Woda tworzy wypukłą powierzchnię, zanim spłynie. Liczba kropli zależy od monety i wielkości kropli.
Bezpieczeństwo: Nie wkładaj monety do ust. Wytrzyj rozlaną wodę. Pracuj z opiekunem.

Klasy IV–VIII

Cel: Obserwacja kondensacji pary wodnej.
Materiały: Słoik, letnia woda, metalowa pokrywka, kostki lodu.
Przebieg: Wlej odrobinę letniej wody do słoika. Przykryj go pokrywką i połóż na niej lód. Obserwuj wewnętrzną stronę pokrywki.
Obserwacje: Na chłodnej powierzchni pojawiają się krople skroplonej pary. To model kondensacji, nie pełny model atmosfery.
Bezpieczeństwo: Nie używaj wrzątku ani płomienia. Szkło obsługuje opiekun; unikaj gwałtownych zmian temperatury.

Przedszkole

Cel: Poznanie zjawiska podciągania kapilarnego.
Materiały: Dwa kubki, woda, pasek ręcznika papierowego.
Przebieg: Napełnij jeden kubek do połowy. Połącz kubki paskiem papieru, zanurzając jeden koniec w wodzie. Obserwuj przez kilkanaście minut.
Obserwacje: Woda wędruje w drobnych przestrzeniach papieru. Podobne zjawiska pomagają wodzie przemieszczać się w glebie.
Bezpieczeństwo: Stała opieka dorosłego. Nie pij wody z doświadczenia. Kubki stawiaj na stabilnej tacy.

Szkoły ponadpodstawowe

Cel: Pomiar objętości w czasie i ocena niepewności.
Materiały: Dzbanek z podziałką, stoper, dostęp do umywalki.
Przebieg: Zbierz wodę przez 10 sekund. Zmierz objętość i pomnóż przez 6, aby uzyskać litry na minutę. Powtórz trzy razy. Wodę wykorzystaj do podlewania.
Obserwacje: Przepływ zależy od ustawienia kranu. Wyniki różnią się ze względu na pomiar czasu i odczyt podziałki.
Bezpieczeństwo: Nie dotykaj instalacji elektrycznych mokrymi dłońmi. Nie zalewaj podłogi. Nie demontuj armatury.

Dorośli

Cel: Porównanie odpływu i zatrzymywania wody.
Materiały: Dwie tace, ziemia ogrodowa, płaska płytka, dwa kubki wody.
Przebieg: Na jednej tacy ułóż ziemię, na drugiej płytkę. Wlej taką samą ilość wody. Porównaj spływ po minucie i zanotuj obserwacje.
Obserwacje: Przepuszczalne podłoże może zatrzymać część wody. To uproszczenie — znaczenie mają wilgotność, rodzaj gleby i nachylenie.
Bezpieczeństwo: Używaj rękawic do ziemi i umyj ręce. Nie używaj gleby zanieczyszczonej. Nie pij wody z próby.

Po deszczu kałuża zmniejsza się, chociaż nikt jej nie wypompował. Jakie procesy mogły działać?

Sprawdź wyjaśnienie

Woda mogła wyparować, wsiąknąć w podłoże albo odpłynąć. Często zachodzą różne procesy jednocześnie — nie da się wskazać jednego bez obserwacji.

Energia słoneczna zmienia wodę ciekłą w parę. Woda paruje z oceanów, jezior, gleby i innych powierzchni.

Procesy zachodzą równocześnie i w różnych skalach czasu — to nie jeden zamknięty łańcuch. Źródło: USGS, schemat obiegu wody (2022).

Pytanie 1 z 3

Normy całkowitego spożycia wody; opinia naukowa z 2010 r.

Obieg wody i podział zasobów Ziemi.